รู้นอกเล่ม

“ทรัพยากรบุคคล” ทรัพย์สินมีมูลค่าขององค์กร

บุคลากรถือเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาองค์กร การบริหารทรัพยากรบุคคลให้มีความเข้มแข็ง พร้อมปรับตัวท่ามกลางกระแสความเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิตอลจึงเป็นกลยุทธ์สำคัญที่จะช่วยผลักดันองค์กรไปสู่ความสำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้อย่างยั่งยืน บทความนี้นำเสนอประสบการณ์และการดำเนินงานด้านการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคล รวมถึงการเสริมสร้างวัฒนธรรมขององค์กรธุรกิจชั้นนำทั้งในและต่างประเทศ พร้อมชี้ให้เห็นสภาพปัญหาที่ควรได้รับการแก้ไข เพื่อเป็นแนวปฏิบัติในการส่งเสริมประสิทธิภาพการดำเนินงานด้านนี้ให้สอดคล้องกับบริบทและแนวโน้มธุรกิจในอนาคต

ในปัจจุบัน การบริหารทรัพยากรบุคคลให้มีศักยภาพในการขับเคลื่อนองค์กรถือเป็นเรื่องท้าทายสำหรับผู้บริหารทั้งในและต่างประเทศ กลยุทธ์สำคัญอย่างหนึ่งคือการเสริมสร้างความผูกพันต่อองค์กร โดยใช้แรงจูงใจทั้งในรูปของผลประโยชน์ทางการเงินและผลประโยชน์ด้านอื่นๆ อาทิ โบนัสประจำปี เงินรางวัลพิเศษ สิทธิถือหุ้นบริษัท โอกาสทางการศึกษา และความก้าวหน้าทางอาชีพ เพื่อกระตุ้นการมีส่วนร่วมในกิจกรรมของบริษัทและส่งเสริมประสิทธิภาพในการทำงานของพนักงาน ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าความผูกพันในองค์กรส่งผลเชิงบวกต่อรายได้ ผลผลิต ระดับความพึงพอใจของลูกค้า และผลประกอบการ ดังนั้นการสร้างสภาวะแวดล้อมที่ช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของพนักงานจึงเป็นสิ่งจำเป็น

สำหรับการพัฒนาทรัพยากรบุคคลในปัจจุบัน ผลสำรวจพบว่ามีเพียงร้อยละ 18 ของบริษัททั้งหมดในประเทศไทยที่จัดกิจกรรมฝึกอบรมให้กับพนักงานอย่างจริงจัง สถานการณ์นี้สวนทางกับกระแสธุรกิจในอนาคตอันใกล้ที่ความรู้ทางเทคโนโลยี ทักษะการคิดวิเคราะห์ ความคิดสร้างสรรค์ ความฉลาดทางอารมณ์ และการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคลเป็นปัจจัยความสำเร็จที่สำคัญ ในต่างประเทศ องค์กรธุรกิจให้ความสำคัญกับการฝึกอบรมพนักงานเป็นอย่างมาก โดยมุ่งเสริมจุดแข็งมากกว่าจุดด้อย เพื่อให้พนักงานสามารถบริหารจัดการงานของตนเพื่อบรรลุเป้าหมายร่วมกัน การฝึกอบรมพัฒนาบุคลากรจึงจำเป็นต้องดำเนินการอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม เพื่อเตรียมความพร้อมรองรับสังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อให้ธุรกิจเติบโตต่อไปได้อย่างยั่งยืน

เมื่อพิจารณาเรื่องการบริหารทรัพยากรบุคคล พบว่าบริษัทไทยและบริษัทต่างชาติมีทัศนคติและวัฒนธรรมองค์กรที่ค่อนข้างแตกต่างกันชัดเจน บริษัทไทยส่วนใหญ่ปฏิบัติต่อพนักงานเสมือนเป็นสมาชิกในครอบครัว นอกจากจะคำนึงถึงข้อผูกมัดทางกฎหมายและทางการเงินแล้ว บริษัทยังช่วยดูแลส่งเสริมทักษะการใช้ชีวิตในด้านอื่นๆ ของพนักงาน อาทิ การบริหารจัดการค่าใช้จ่าย ในช่วงวิกฤตการณ์การเงินในเอเชีย พ.ศ. 2540 บริษัทบางส่วนเลือกที่จะเก็บพนักงานไว้ เพื่อก้าวผ่านวิกฤตไปพร้อมกัน ยกตัวอย่างเช่น บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) ใช้วิธีสื่อสารโดยตรงเพื่อให้พนักงานตระหนักถึงสภาพปัญหาทางการเงิน พร้อมเสนอโครงการสมัครใจลาออกก่อนเกษียณ เพื่อช่วยให้บริษัทสามารถดำเนินกิจการต่อไปได้อย่างราบรื่น ในทางตรงกันข้าม บริษัทต่างชาติเลือกใช้นโยบายปลดพนักงานออกเพื่อลดต้นทุนค่าใช้จ่าย ช่วงวิกฤตเศรษฐกิจแฮมเบอร์เกอร์ในปี 2551 องค์กรธุรกิจต่างๆ ในสหรัฐอเมริกาปลดพนักงานออกรวมกว่า 524,000 ตำแหน่ง

ในประเทศไทย วัฒนธรรมองค์กรยังหมายรวมถึงมารยาทและประเพณีดั้งเดิมต่างๆ ที่สืบทอดกันมา อาทิ การเคารพผู้อาวุโส การหลีกเลี่ยงการประจันหน้า และการให้เกียรติกัน ซึ่งอาจเป็นอุปสรรคต่อการสื่อสารกันอย่างเปิดเผยระหว่างผู้จัดการและพนักงาน จนนำไปสู่การปิดกั้นความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่และความยากลำบากในการบริหารจัดการบุคลากร ในปัจจุบัน บริษัทต่างๆ ยังขาดความตระหนักต่อความสำคัญของวัฒนธรรมองค์กรที่มีส่วนช่วยกำหนดพฤติกรรมการทำงานของพนักงานให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันเพื่อผลตอบแทนในเชิงบวก ในการดำเนินธุรกิจอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน ผู้บริหารควรส่งเสริมการดำเนินงานให้สอดคล้องกับค่านิยมร่วมขององค์กร พร้อมปลูกฝังจิตสำนึกการรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม โดยอาจกำหนดเป็นส่วนหนึ่งของตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงานหรือสื่อสารค่านิยมสำคัญผ่านกิจกรรมสร้างสรรค์ บทเพลง และสื่อต่างๆ

นอกจากนี้ บทความยังกล่าวถึงบทบาทหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคลซึ่งเดิมมีหน้าที่บริหารงานบุคคลในเรื่องทั่วไปแบบวันต่อวัน อาทิ การสรรหาบุคลากร การพัฒนาศักยภาพ การแก้ไขปัญหา การดูแลจัดการผลประโยชน์และการชดเชยต่างๆ แต่ในปัจจุบัน เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคลมีบทบาทเชิงกลยุทธ์มากขึ้น โดยเฉพาะการตัดสินใจการลงทุนด้านทรัพยากรบุคคลและการสร้างมูลค่าในระยะยาวให้กับองค์กร นอกจากนี้ยังมีหน้าที่สำคัญในการพัฒนาบุคลากรให้มีทักษะความรู้ตรงตามความต้องการของบริษัท พร้อมถ่ายทอดค่านิยมร่วมขององค์กรและปลูกฝังจิตสำนึกการรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมให้กับบุคลากร ในอนาคต เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคลจะมีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้และการบริหารจัดการตนเองของพนักงาน พร้อมส่งเสริมวัฒนธรรมการเปิดโอกาสให้บุคลากรได้แสดงความคิดสร้างสรรค์เพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ สร้างสภาพแวดล้อมที่ดีในที่ทำงาน และส่งเสริมความรู้สึกเป็นเจ้าขององค์กร

ในตอนท้ายของบทความ มีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการบริหารจัดการทรัพยากรมนุษย์อย่างยั่งยืนที่สำคัญ อาทิ เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคลควรพิจารณารับบุคลากรที่มีทัศนคติสอดคล้องกับค่านิยม วัฒนธรรม และวิสัยทัศน์ขององค์กร สร้างแรงจูงใจในการมีส่วนร่วมกับองค์กรอย่างเหมาะสมตามเพศและวัย ส่งเสริมการดำเนินงานเพื่อความยั่งยืนขององค์กรอย่างต่อเนื่อง พัฒนาบุคลากรให้สอดคล้องกับความต้องการขององค์กรอยู่เสมอ สนับสนุนการเลื่อนตำแหน่งและส่งเสริมการถ่ายทอดองค์ความรู้จากรุ่นสู่รุ่น เปิดโอกาสให้บุคลากรแสดงความคิดเห็นเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และการสร้างสรรค์นวัตกรรม ประเมินผลการพัฒนาทุนมนุษย์ ส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภายในองค์กร เสริมสร้างวัฒนธรรมองค์กรให้เข้มแข็ง ส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมกิจกรรมเพื่อความยั่งยืนขององค์กร ดำเนินงานตามเป้าหมายการสร้างความยั่งยืนขององค์กร และการใช้ประโยชน์จากข้อมูลและเทคโนโลยีในการสร้างการมีส่วนร่วมของพนักงาน

นอกจากนี้ บทความยังนำเสนอแผนธุรกิจที่มีแนวโน้มแพร่หลายในอนาคตทั้งหมด 4 แผน ได้แก่ แผนธุรกิจที่มุ่งเน้นการสร้างสรรค์นวัตกรรมและเทคโนโลยีเพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้อย่างรวดเร็วฉับไว แผนธุรกิจแบบทุนนิยมที่มุ่งเน้นการทำกำไรให้องค์กรเป็นสำคัญ แผนธุรกิจแบบมุ่งเน้นความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมเพื่อประโยชน์ส่วนรวม และแผนธุรกิจที่ให้ความสำคัญกับความเป็นมนุษย์และจริยธรรม ท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ในปัจจุบันนี้ บริษัทต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศจำเป็นต้องเตรียมพร้อมรับมือต่อความเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ โดยเฉพาะในด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้สามารถปรับตัวเข้ากับกระแสธุรกิจในโลกดิจิตอลที่ขับเคลื่อนโดยเทคโนโลยีและนวัตกรรมอย่างรอบด้านและเท่าเทียมกัน

ประสบการณ์และข้อคิดจากองค์กรธุรกิจต่างๆ ในบทความนี้จะช่วยให้ผู้อ่านมีความเข้าใจและตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารทรัพยากรบุคคล การสร้างวัฒนธรรมองค์กร และแนวโน้มธุรกิจในอนาคตได้อย่างดี อีกทั้งยังสามารถนำไปปรับใช้เป็นแนวทางในการดำเนินธุรกิจให้เหมาะสมกับสถานการณ์เพื่อความยั่งยืนขององค์กรต่อไป

รู้นอกเล่ม

การร่วมแรงร่วมใจกันเป็นปัจจัยสู่ความสำเร็จที่สำคัญ
เรียนรู้ ยอมรับ และปรับตัว ให้เท่าทันกับเทคโนโลยีแบบก้าวกระโดด
วางแผนเพื่อผลิตสินค้าและบริการสู่ความยั่งยืน
การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain Management)